Rond deze tijd is de dood wel een onderwerp dat passeert bij velen. Al was het alleen maar vanwege Samhain en de herfst, het afsterven van de natuur.
Persoonlijk stond de dood heel dicht bij ons deze maand: mijn schoonmoeder stierf.
“En dan toch geheel onverwacht was hij daar… de man met de zeis… de tijd was op!
Atropos knipte de draad door, en als een kaarsje ging je uit… Ik geef je een muntje voor de overtocht, zodat Charon jouw ziel veilig kan over varen naar Zomerland, naar alle geliefden die je voor gingen”.
Een stukje uit de speech die ik voor haar schreef en mocht vertellen. Het viel mij op hoe weinig mensen deze eer aandurven, en hoe veel ervoor bedankten. Mijn man durfde het ook niet aan, bang dat hij zou breken, stotteren en gaan huilen. Dus ik veegde alle moed bijeen om toch op mijn manier mijn verhaal te mogen doen.
Zoveel jaren geleden bij mijn eigen moeder had ik carte blanche, enig kind, dus mijn eigen invulling. Haar heb ik zelf aangekleed, gehuld in een prachtige zelfgemaakte lijkwade, voorzien van een bundel kruiden, begeleid naar de oven. Van dat proces heb ik toen heel veel geleerd over de manier waarop je afscheid kan nemen.
Bij mijn schoonmoeder hebben wij, mijn man en ik, een prachtige krans gemaakt van planten en kruiden, voor zover die in de natuur nog aanwezig zijn in dit jaargetijde. Maar met een basis van klimop, in elkaar geweven als een cirkel, kan je best nog veel doen. De meidoorn heeft nog bladeren, de rozemarijn ook. De lavendel en basilicum geuren beide nog best sterk. Helaas geen rozen meer aan de struik, maar de hulst zit vol met rode bessen, en zo werden de takjes zorgvuldig bijeen gestoken in de cirkel. Gebonden met drie kleuren draad: wit, rood en zwart.
Hulst: beschermend en rustgevend, als teken van vrede en voor verzoening.
Jeneverbes: Zuiverend en reinigend.
Meidoorn: wordt gebruikt als een grafgift, grensbewakend.
Rozemarijn: ook een grafgift en liefdebrengend.
Tijm: herdenkingskruid, verbindend.
Dezelfde kleuren als de zelfgemaakte kaarsen die ik op de kist mocht zetten. Mooie grote ronde eenvoudige kaarsen, ieder voorzien van eigen etherische oliën van kruiden die ook bij de dood horen. Jeneverbes, tijm en rozemarijn.
Aangestoken op het moment dat ik mocht spreken.
Bij de woorden “je kaarsje ging uit” blies ik de aansteekkaars uit, en ik had een extra muntje dat ik neerlegde op de kist.
De dag ervoor had mijn man al een bundel van kruiden, door mij gemaakt, meegenomen om in de kist te leggen voordat deze gesloten werd.
“Kom met mij bij het symbolische kaarsenvuur staan en herinner je dat we in oude tijden kennis doorkregen van de oudsten” (Immia Schellevis).
De kleuren vertegenwoordigen: Wit voor Leven, Zwart voor Dood en Rood voor Wedergeboorte.
Ik had uiteraard zoveel meer kunnen doen, maar had rekening te houden met een deels hervormde/katholieke familie. Mijn ritueel was klein, aangepast, met respect voor alle aanwezigen. De krans is meegegaan in de oven, de losse bloemen, door ieder eentje meegenomen, staan bij ons pa in huis. De kaarsen zijn mee naar hier, we branden ze op in alle respect en herinnering naast haar foto, en het muntje ligt erbij, dat begraven we met volle maan. Een manier vinden in wat wel en niet mag tijdens een crematie. De periode van 40 dagen is ingegaan, de tijd dat de ziel nodig heeft voor de overtocht naar het Hiernamaals. Na deze dagen komen we samen, of het leven te vieren en herinneringen te delen.
Ik kan iedereen aanraden om je wat meer in de rituelen rond de dood te verdiepen. Niet alleen om nabestaanden bij te staan, maar ook voor je eigen draaiboek voor ooit. Mijn schoonmoeder had haar draaiboek al deels klaar liggen en ook al besproken met de uitvaartonderneming. Maar toch komt er op dat allerlaatste moment nog zoveel op de schouders van de nabestaanden terecht, kleine onvoorzienigheden, terwijl daar eigenlijk je hoofd niet naar staat.
Bronnen die ik gebruikt heb:
Planten der Doden – Aukje Bor-Stokroos
De weg tussen leven en dood – Immia Schellevis
